Medeklinkers: welke zijn er en hoe klinken ze?

Maan, pen, vis en hond: alle letters die geen klinker zijn, zijn medeklinkers. Luister hoe ze klinken, ontdek welke op elkaar lijken en waarom je hond met een d schrijft.

Woordenlijst: medeklinkers (58 woorden)

Tik op een woord om het te horen.

Zoemklanken: m, n, l, r, s, f

Stopklanken: p, t, k, b, d

Klanken die op elkaar lijken: v en f, z en s, g en ch, h, w, j

Achteraan klinkt het anders: d als t, b als p, g als ch

In klankgroepen: medeklinkers

Spel: luister en zoek

Luister naar een woord uit de lijst en zoek het tussen vier woorden die erop lijken. Acht rondes, ongeveer twee minuten.

Spel: bouw het woord met klankgroepen

Luister naar het woord en bouw het met de kaartjes. Zes rondes.

Kort antwoord

Wat zijn medeklinkers?

Medeklinkers zijn alle letters behalve de klinkers a, e, i, o en u: b, c, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, q, r, s, t, v, w, x en z. Bij een medeklinker houden je lippen, tanden of tong de lucht even tegen. Sommige kun je lang aanhouden, zoals mmm en sss; andere zijn kort, zoals p, t en k. Een paar medeklinkers klinken voor veel mensen hetzelfde: v en f, z en s, g en ch. En aan het eind van een woord klinkt een d als t: hond.

Zoemklanken als m, n, l, r, s en f kun je lang aanhouden; ze zijn handig om mee te beginnen.
Stopklanken als p, t, k, b en d zijn kort: je kunt ze niet rekken.
In een groot deel van Nederland klinken v en f, en z en s, bijna hetzelfde; g en ch klinken overal hetzelfde.
Aan het eind van een woord klinkt d als t en b als p: hond, krab. Maak het woord langer om te horen wat je schrijft: honden.

Kinderen leren medeklinkers het makkelijkst in korte woorden met één klinker, zoals kat, mes en vis: de mkm-woorden. Begin met zoemklanken die je lang kunt aanhouden (mmm, sss, rrr), want dan kan een kind de klanken rustig aan elkaar plakken: mmm-e-sss, mes. Stopklanken als p, t en k zijn lastiger, omdat je ze niet kunt rekken. Let erop dat je de klank zegt en niet de letternaam: de klank van de m is mmm, niet em.

Een paar medeklinkers klinken hetzelfde. In een groot deel van Nederland hoor je bijna geen verschil tussen v en f (vis, fiets) en tussen z en s (zon, sok). De g en de ch klinken overal hetzelfde (geit, lach; zie woorden met ch). En aan het eind van een woord klinkt een d altijd als t en een b als p: hond, krab. Daarom zegt de juf: maak het woord langer. Honden, handen en krabben laten de d of de b horen. Hetzelfde werkt bij de g: dag, dagen.

Kinderen met lees- en spellingproblemen verwisselen vaak medeklinkers die op elkaar lijken, zoals b, d en p op papier of m en n bij het luisteren. Medeklinkers die je met twee letters schrijft, zoals ch, ng en nk, hebben hun eigen lijsten: woorden met ch, woorden met sch en woorden met ng en nk. Wie veel twijfelt bij b en d, heeft baat bij een vast ezelsbruggetje en elke dag een paar woorden lezen.

Zinnen om te lezen: medeklinkers

De vis zwemt in de zee.
Mijn hond is groot en lief.
De zon schijnt op het dak.
Ik pak de fles en de beker.
De vogel zit op het hek.
Het paard eet brood.
De dokter heeft een tas.

Oefeningen: medeklinkers

Zoemen of stoppen?

Zeg een woord uit de lijst en houd de eerste klank aan zolang het kan. Bij mmmaan lukt dat, bij p van pen niet. Het kind zegt of het een zoemklank of een stopklank is en zoekt nog een woord met dezelfde eerste klank.

Maak het woord langer

Noem hond, hand, krab en dag. Het kind maakt er twee van: honden, handen, krabben, dagen. Luister samen welke letter je nu hoort en schrijf het woord daarna met de goede letter aan het eind.

Vis of fiets?

Zet twee bakjes neer: een voor v en een voor f. Lees vis, vos, vuur, fles en fiets voor; het kind legt een kaartje in het goede bakje. Het hoort het verschil misschien niet: dan is het een weetwoord en kijkt het in de lijst.

Veelgestelde vragen

Welke letters zijn medeklinkers?

Alle letters behalve a, e, i, o en u: b, c, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, q, r, s, t, v, w, x en z. De y kan klinker of medeklinker zijn, afhankelijk van het woord.

Waarom schrijf je hond met een d?

Omdat je de d hoort als je het woord langer maakt: honden. Aan het eind van een woord klinkt een d als t, maar je schrijft hem toch. Zo ook hand en handen, bed en bedden, en krab en krabben met een b.

Hoe weet je of je v of f schrijft?

Vaak hoor je het niet, zeker niet in het westen van Nederland. Aan het begin van een woord staat het vaakst een v (vis, vos, vuur), maar fiets en fles hebben een f. Het zijn weetwoorden: je leert ze door ze vaak te lezen en te schrijven. Hetzelfde geldt voor z en s.

Klinken g en ch hetzelfde?

Ja, in het Nederlands klinken ze hetzelfde: de g in geit en de ch in lach. Aan het eind van een woord hoor je dus niet of je g of ch schrijft. Maak het woord langer: dag wordt dagen, dus dag schrijf je met een g.

Met welke medeklinkers begin je bij het leren lezen?

Met klanken die je lang kunt aanhouden, zoals m, s, r, n en l, en met k, p en t omdat die in veel korte woorden zitten. Zo kan een kind al snel woorden als kip, maan, mes en raam lezen.