Lange klanken: aa, ee, oo, uu

Maan, peer, boom en vuur hebben een lange klank. Luister naar elk woord en ontdek waarom manen en bomen toch met één letter geschreven worden.

Open klankgroepen met een lange klank: ma, mo, mu, mee

Tik op elke klankgroep om hem te horen.

Woordenlijst: lange klanken (49 woorden)

Tik op een woord om het te horen.

Woorden met aa

Woorden met ee

Woorden met oo

Woorden met uu

Open klankgroep: één letter, toch lang

In klankgroepen: lange klanken

Spel: luister en zoek

Luister naar een woord uit de lijst en zoek het tussen vier woorden die erop lijken. Acht rondes, ongeveer twee minuten.

Spel: bouw het woord met klankgroepen

Luister naar het woord en bouw het met de kaartjes. Zes rondes.

Kort antwoord

Wanneer schrijf je aa met twee letters en wanneer met één?

Dat hangt af van de klankgroep. Eindigt de klankgroep op een medeklinker, dan schrijf je de lange klank met twee letters: maan, boom, peer, vuur. Eindigt de klankgroep op de klinker zelf (een open klankgroep), dan is één letter genoeg en klinkt hij toch lang: ma-nen, bo-men, pe-ren, mu-ren. Zo schrijf je maan, maar manen; boom, maar bomen. Een uitzondering: aan het eind van een woord schrijf je de lange e als ee, zoals in zee en thee.

Lange klanken: aa (maan), ee (peer), oo (boom), uu (vuur).
Open klankgroep: eindigt op een klinker; één letter klinkt dan lang: ta-fel, bo-ter.
Gesloten klankgroep: eindigt op een medeklinker; een lange klank krijgt dan twee letters: maan, kaas.
Wil je een korte klank houden, dan verdubbel je de medeklinker: bom-men, man-nen.

Een lange klank houd je langer aan dan een korte: maan en man, boom en bom, peer en per. In een woord van één klankgroep zie je de lange klank aan de twee letters: aa, ee, oo, uu. Lastiger wordt het bij langere woorden. Daar geldt de regel van de open klankgroep: eindigt de klankgroep op een klinker, dan schrijf je maar één letter en klinkt hij toch lang. Maan wordt ma-nen, boom wordt bo-men, muur wordt mu-ren. Kinderen leren dit in groep 4 als een van de eerste spellingregels.

Het omgekeerde zie je bij de korte klanken. Wil je in een langer woord een korte klank houden, dan sluit je de klankgroep met een dubbele medeklinker: bom wordt bom-men, man wordt man-nen, kat wordt kat-ten. Zo staan bomen en bommen, manen en mannen naast elkaar en hangt alles af van één letter. De e is een uitzondering: aan het eind van een woord schrijf je de lange e altijd als ee (zee, thee, twee), en zee wordt in het meervoud ze-e-en.

Voor kinderen met lees- en spellingproblemen is deze regel vaak lastig, omdat ze twee dingen tegelijk moeten doen: het woord in klankgroepen hakken en dan kijken of de klankgroep open of dicht is. Het helpt om het woord eerst te klappen, dan bij elke klankgroep te vragen: hoor ik een lange klank, en staat er een medeklinker achter? Oefen het met de klankgroepen en de klinkers. Voor de andere tweetekenklanken: zie tweetekenklanken.

Zinnen om te lezen: lange klanken

De maan schijnt op het raam.
Het schaap staat in de wei.
Ik eet een peer en kaas.
De boot vaart naar de zee.
In de bomen zitten vogels.
Het vuur maakt de muur warm.
De ezel zoekt een tomaat.
Op tafel staat brood met boter.

Oefeningen: lange klanken

Eén of twee letters?

Schrijf maan, boom, peer en muur op. Het kind maakt er het meervoud van, klapt de klankgroepen (ma-nen, bo-men, pe-ren, mu-ren) en kijkt hoeveel klinkerletters er nog staan. Bespreek waarom de tweede letter weg mag.

Bomen of bommen?

Leg kaartjes neer met bomen en bommen, manen en mannen, boten en botten. Lees er één voor; het kind wijst het goede kaartje aan. Daarna leest het kind de paren zelf en overdrijft het de lange en de korte klank.

Lang-klankenjacht

Zoek in huis dingen met een lange klank: raam, tafel, deur, boter, stoel. Het kind zegt of het aa, ee, oo of uu hoort en zoekt het woord in de lijst. Bij tafel en boter hoort het een lange klank met één letter.

Veelgestelde vragen

Wat zijn lange klanken?

De klinkers die je langer aanhoudt: aa zoals in maan, ee zoals in peer, oo zoals in boom en uu zoals in vuur. Tegenover staan de korte klanken a, e, o en u, zoals in man, pen, bom en bus.

Waarom schrijf je bomen met één o?

Omdat de klankgroep bo eindigt op de o. Aan het eind van een klankgroep klinkt één o al lang, dus schrijf je hem met één letter: bo-men. Die regel heet de regel van de open klankgroep.

Wat is een open klankgroep?

Een klankgroep die eindigt op een klinker, zoals ma in ma-nen of ta in ta-fel. Een gesloten klankgroep eindigt op een medeklinker, zoals kat of man. In een open klankgroep klinkt één letter a, e, o of u lang.

Waarom schrijf je zee met twee e's?

Aan het eind van een woord schrijf je de lange e altijd met twee letters: zee, thee, twee, mee. Een enkele e aan het eind van een woord zou je lezen als de stomme e, zoals in de of je.

Wanneer leren kinderen de regel van de open klankgroep?

Meestal in groep 4, als ze woorden met twee klankgroepen gaan spellen. In groep 3 lezen ze al woorden als tafel en boter, maar het bewust toepassen van de regel bij het schrijven komt daarna.