Het alfabet voor kinderen: letters, namen en woorden
A van aap, bee van bal, cee van citroen: tik op een letter om de naam te horen, en op een woord om te horen hoe het klinkt. Zo leert je kind het abc, van a tot z.
Het abc: letter, naam en twee woorden
Tik op elke klankgroep om hem te horen.
Woordenlijst: alfabet (50 woorden)
Tik op een woord om het te horen.
Klinkers: a e i o u
Medeklinkers
In klankgroepen: alfabet
Spel: luister en zoek
Luister naar een woord uit de lijst en zoek het tussen vier woorden die erop lijken. Acht rondes, ongeveer twee minuten.
Spel: bouw het woord met klankgroepen
Luister naar het woord en bouw het met de kaartjes. Zes rondes.
Kort antwoord
Hoeveel letters heeft het Nederlandse alfabet?
Het Nederlandse alfabet heeft zesentwintig letters, van a tot z: vijf klinkers (a, e, i, o, u) en eenentwintig medeklinkers. Elke letter heeft een naam, zoals bee voor de b en ha voor de h, die je gebruikt als je een woord spelt. Om te lezen leert een kind niet de naam maar de klank van de letter: de b klinkt als b in bal, niet als bee. De ij is geen aparte letter van het alfabet maar een combinatie van i en j; de y heet de griekse ij.
- Het Nederlandse alfabet heeft zesentwintig letters: vijf klinkers en eenentwintig medeklinkers.
- De letternaam (bee, ka, em) gebruik je bij het spellen; de klank (b, k, m) gebruik je bij het lezen.
- De y heet in het Nederlands de griekse ij, en de ij is geen aparte letter in het alfabet.
- Op school leren kinderen in groep drie eerst de klanken en pas later het alfabet in de goede volgorde.
Elke letter heeft twee kanten: een naam en een klank. De naam is wat je zegt als je het alfabet opzegt of een woord spelt: bee, cee, dee. De klank is wat je hoort in een woord: in bal hoor je geen bee, maar een korte b. Om te leren lezen heeft een kind vooral de klanken nodig, want lezen is klanken aan elkaar plakken: b-a-l wordt bal. Daarom beginnen de meeste leesmethodes in groep drie met de klanken en komt het hele alfabet later. Op deze pagina hoort je kind per letter eerst de naam en daarna twee woorden die met die letter beginnen.
De vijf klinkers a, e, i, o en u staan in de eerste groep, de medeklinkers in de tweede. Een paar letters zijn lastig. De c klinkt als k in cactus en als s in citroen. De q en de x komen bijna alleen in leenwoorden voor, zoals quiz en xylofoon. De y heet de griekse ij en klinkt in yoghurt als j; de ij in ijs is geen letter van het alfabet maar een i met een j. In woordenboeken staat de ij daarom bij de i, in telefoonlijsten soms bij de y.
Het alfabet kennen helpt bij spellen, bij het opzoeken van woorden en bij het herkennen van letters, maar het is niet hetzelfde als lezen. Een kind dat het abc kan zingen, kan nog niet vanzelf lezen. Oefen daarom altijd ook de klank, en ga daarna verder met leren lezen. Het werkblad van deze pagina drukt de letters met hun woorden af, om te kleuren, over te trekken of als abc-kaart aan de muur.
Oefeningen: alfabet
Naam of klank?
Wijs een letter aan en vraag: hoe heet hij, en hoe klinkt hij? De m heet em en klinkt als mmm in maan. Speel het om de beurt: het kind wijst, jij antwoordt, en soms zeg je expres de verkeerde. Het kind mag je verbeteren.
Ik zie, ik zie wat jij niet ziet
Zeg: ik zie iets wat begint met de klank v. Het kind zoekt in de kamer of op de pagina en noemt het woord: vis, vos, vork. Gebruik de klank, niet de naam: zeg v, niet vee, anders denkt het kind dat vis met vee begint.
Het abc-boekje
Druk het werkblad af, knip de letters los en maak er een boekje van: één letter per bladzijde. Het kind tekent er zelf iets bij dat met die letter begint en leest het boekje voor aan een knuffel of aan opa en oma.
Veelgestelde vragen
Hoeveel letters heeft het alfabet?
Het Nederlandse alfabet heeft zesentwintig letters, van a tot z. Daarvan zijn er vijf klinkers (a, e, i, o, u) en eenentwintig medeklinkers. Sommige mensen rekenen de y ook tot de klinkers, omdat hij in woorden als baby als een i klinkt.
Is de ij een letter van het alfabet?
Nee. De ij is een combinatie van de letters i en j, ook al schrijf je hem aan het begin van een zin samen als IJ, zoals in IJsland. De y is wel een letter en heet de griekse ij. In het woordenboek staat ijs bij de i.
Moet mijn kind eerst het alfabet leren of eerst de klanken?
Voor het lezen zijn de klanken belangrijker. De meeste scholen leren in groep drie eerst de klanken, in de volgorde van de leesmethode, en het alfabet in de goede volgorde komt later. Een abc-liedje kan wel leuk zijn, maar het leert een kind nog niet lezen.
Hoe spreek je de letters uit?
Tik op de naam naast elke letter om hem te horen. Let op een paar namen: de w heet wee, de y heet griekse ij, de q heet ku en de x heet iks. Bij het lezen klinkt de letter anders dan zijn naam: de w in wolk klinkt kort, niet als wee.
Op welke leeftijd kent een kind het alfabet?
Dat verschilt veel. Veel kinderen kennen in groep twee een aantal letters, vaak die van hun eigen naam. In groep drie leren ze alle klanken, meestal voor de kerstvakantie of iets later. Het hele alfabet in volgorde kennen de meeste kinderen ergens in groep drie of vier.
Mijn kind haalt letters steeds door elkaar. Is dat erg?
Letters als b en d of m en n door elkaar halen is heel gewoon bij jonge lezers. Het wordt meestal minder met oefenen. Blijft het lang duren en gaat het lezen erg moeizaam, praat dan met de leerkracht; de gratis screeningstest helpt te zien wat je het beste kunt oefenen, maar is geen diagnose.