İçeriğe geç

Kelime listesiTürkçe Güncelleme:

Noktasız ı sesi etkinlikleri

I sesi: dikte için 7 cümle, 33 kelime (3 grupta), hecelerine ayrılmış hâlde (2 ile 4 heceli arası) ve dokununca seslenen 16 hecelik bir hece tablosu. Sayfada her kelimede ses, kelime kelime düzeltme, 3 oyun ve yazdırılabilir bir çalışma kâğıdı var.

dikte cümlesi
7
kelime
33
grup
3
hece / kelime
2–4
oyun
3

Disleksili çocuklar için ücretsiz okuma oyunu

Sesli dikte

Dinle, yaz ve kontrol et: doğru yazdığın kelimeler yeşil, hatalı olanlar kırmızı olur. İstediğin kadar yeniden dinleyebilirsin.

  • Ücretsiz
  • Tarayıcıda
  • İndirme yok
  • Kayıt yok
  • 7 tur
  • sesli
Dikte metni (yetişkin için)
  1. Balık yüzdü.
  2. Kapı açık.
  3. Sarı bir arı.
  4. Su ılık.
  5. Kırmızı kayık.
  6. Halı ıslak.
  7. Tırtıl yaprakta.

Balık, kapı, ılık: ı sesi Türkçenin en sık ünlülerinden biri. Başta, ortada ve sonda ı olan kelimeleri dinleyin, ı ile i'nin noktayla nasıl ayrıldığını görün, sonra ı'lı cümlelerle dikte yazın.

I ile heceler

Dinlemek için heceye dokunun.

ı
ı-

Liste: ı sesi (33 kelime)

Dinlemek için kelimeye dokunun.

ı sesi başta

ı sesi ortada

ı sesi sonda

Hecelerine ayrılmış kelimeler: ı sesi

Disleksili çocuklar için ücretsiz okuma oyunu

Oyun: dinle ve bul

Listeden bir kelime dinle ve onu birbirine benzeyen dört kelimenin arasında bul. Sekiz tur, yaklaşık iki dakika.

  • Ücretsiz
  • Tarayıcıda
  • İndirme yok
  • Kayıt yok
  • 8 tur
  • yaklaşık 2 dk
  • sesli

Disleksili çocuklar için ücretsiz okuma oyunu

Oyun: hecelerden kelimeyi kur

Kelimeyi dinle ve hece kartlarını doğru sıraya diz. Altı tur.

  • Ücretsiz
  • Tarayıcıda
  • İndirme yok
  • Kayıt yok
  • 6 tur
  • sesli

Kısa cevap

Noktasız ı sesi nasıl öğretilir?

Noktasız ı, önce sesiyle tanıtılır: dudaklar yuvarlanmadan, ağız az açık, dil geride söylenir. Çocuk ılık, ırmak gibi ı ile başlayan kelimelerde ilk sesi uzatır; balık, kapı gibi kelimelerde ortadaki ve sondaki ı'yı bulur. Görsel olarak ı, bildiği i'den yalnız noktasıyla ayrılır; kır–kir, kıl–kil çiftleri noktanın anlamı değiştirdiğini gösterir.

  • I, 2024 Türkçe öğretim programında 2. harf grubundadır (o, k, u, r, ı, m); eski (2018) programda 3. gruptaydı (ö, r, ı, d, s, b).
  • Türk alfabesinde ı ile i ayrı harflerdir; büyük hâlleri de farklıdır: I ve İ.
  • Son ünlüsü a ya da ı olan kelimelere gelen ekler ı ile kurulur: balık-lı, kapı-yı (büyük ünlü uyumu).
  • I ile başlayan kelime azdır; ı en çok kelime ortasında ve sonunda geçer.

Bilmeniz gerekenler: ı sesi

Türkçede ı ile i ayrı harflerdir ve tek farkları noktadır. Okumayı yeni öğrenen çocuk noktayı atladığında kır "kir", kıl "kil" olur ve anlam değişir. Okurken noktayı ayrı bir adım olarak kontrol ettirin: önce gövdeye, sonra noktaya bakmak. Büyük harfte fark daha da şaşırtıcıdır: ı'nın büyüğü noktasız I, i'nin büyüğü noktalı İ. I sesi sayfası bu çiftin öbür yarısını çalışıyor.

Noktasız ı ile başlayan kelime azdır (ılık, ırmak, ışık, ıslak); ı daha çok kelimenin ortasında ve sonunda geçer. Bunun bir nedeni ünlü uyumu: kalın ünlülü kelimelere gelen ekler ı ile kurulur (balık-çı, kapı-yı, sarı-sı). Çocuğun ekleri doğru yazması bu yüzden ı'yı i'den ayırmasına bağlıdır; ayrıntı büyük ünlü uyumu sayfasında.

I ile başlayan daha uzun bir liste için ı ile başlayan kelimeler sayfasına bakın. I, 2024 Türkçe öğretim programında 2. grup harfler arasındadır (o, k, u, r, ı, m); i'den bir grup sonra gelir. Eski (2018) programda ı üçüncü gruptaydı.

Okuma cümleleri: ı sesi

  1. Balık ılık suda yüzüyor.
  2. Kayık ırmağın kıyısında.
  3. Arı sarı çiçeğe kondu.
  4. Tırtıl kırmızı yaprağı yedi.
  5. Kapının önünde ıslak bir halı var.
  6. Gökte altın gibi bir yıldız parladı.

Etkinlikler: ı sesi

  • Noktayı unutma

    Kâğıda kır, kir, kıl, kil, sır, sis kelimelerini yazın. Çocuk her birini okusun ve noktalı olanları bir renge, noktasız olanları başka renge boyasın. Sonra kelimeleri dinleyip doğru yazılışı göstersin.

  • Ağız şekli

    Ayna karşısında i ile ı'yı arka arkaya söyleyin. İ'de dudaklar yana gerilir, ı'da gevşek kalır. Çocuk her sesi söylerken dudaklarını izlesin, ardından balık ile bilek kelimelerini karşılaştırsın.

  • Sondaki ı

    Kapı, sarı, arı gibi kelimeleri dinletin. Çocuk son sesi uzatarak tekrar etsin: kapıııı. Sonra listedeki "Sonda ı" satırını tek başına okusun.

Sık sorulan sorular

Noktasız ı hangi harf grubunda?

2024 Türkçe öğretim programında 2. harf grubunda: o, k, u, r, ı, m. Noktalı i ise birinci grupta öğretilir. Sekiz ünlü, ü ve ö ile üçüncü grupta tamamlanır. Eski (2018) programda ı üçüncü gruptaydı (ö, r, ı, d, s, b).

Noktasız ı ile başlayan kelimeler nelerdir?

Ilık, ırmak, ısı, ıslak, ışık, ıspanak, ıhlamur, ızgara, ıslık, ısıtıcı. I ile başlayan kelime sayısı azdır; ı en çok kelime ortasında ve sonunda geçer.

Çocuğum ı ile i'yi karıştırıyor, ne yapmalı?

Önce kulakla ayırın: ı dudaklar gevşek, i dudaklar gergin söylenir. Sonra gözle: noktayı ayrı bir adım olarak kontrol ettirin. Kır–kir gibi çiftleri yan yana okumak ve noktayı farklı renkle koydurmak kalıcı hâle getirir.

Büyük I ile büyük İ arasındaki fark nedir?

Türkçede ı'nın büyüğü noktasız I, i'nin büyüğü noktalı İ'dir. Klavyede ve bazı uygulamalarda bu ayrım bozulabilir; çocuğa ikisini ayrı harf olarak öğretmek baştan karışıklığı önler.

Çalışmaya devam edin

Kaynaklar

  1. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2024). İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (1, 2, 3 ve 4. Sınıflar). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli.
  2. Ehri LC, Nunes SR, Willows DM, Schuster BV, Yaghoub-Zadeh Z, Shanahan T (2001). Phonemic awareness instruction helps children learn to read: evidence from the National Reading Panel's meta-analysis. Read Res Q, 36(3), 250-287.