İçeriğe geç

Kelime listesiTürkçe Güncelleme:

1. sınıf okuduğunu anlama metinleri

1. sınıf okuduğunu anlama: 6 kısa okuma metni ve 18 anlama sorusu. Sayfada her cümlede ses, okuma kronometresi ve yazdırılabilir bir çalışma kâğıdı var.

metin
6
soru
18
yazdırılabilir
🖨

Islak ayakkabılar, havucu çıkaramayan tavşan, uçan çorap, uykulu kardeş, göldeki ördekler ve bir doğum günü resmi: altı kısa metin. Her metinde kim, ne, nerede soruları ve küçük bir «neden» sorusu var.

Okuma ve anlama metinleri

Metni sesli okuyun ya da cümle cümle dinleyin, sonra soruları yanıtlayın. Kronometreyle çocuğunuzun dakikada kaç kelime okuduğunu ölçüp haftadan haftaya karşılaştırabilirsiniz.

Islak Ayakkabılar

Ali yağmurda okula yürüdü. Ayakkabıları sırılsıklam oldu. Öğretmeni ayakkabıları kaloriferin yanına koydu. Teneffüste ayakkabılar kurumuştu.

15 kelime

Sorular

  1. Ali okula nasıl gitti?

  2. Ayakkabılar neden ıslandı?

  3. Ayakkabıları nereye koydular?

Tavşan ile Havuç

Tavşan çok acıkmıştı. Bahçede turuncu bir havuç gördü. Havucu çekti ama çıkaramadı. Kirpi arkadaşı gelip ona yardım etti. Havucu birlikte yediler.

21 kelime

Sorular

  1. Tavşan bahçede ne gördü?

  2. Tavşana kim yardım etti?

  3. Tavşan havucu neden çekti?

Uçan Çorap

Annem çamaşırları ipe astı. Birden rüzgâr çıktı. Benim kırmızı çorabım uçup gitti. Çorabı komşunun bahçesinde bulduk.

16 kelime

Sorular

  1. Ne uçup gitti?

  2. Çorap nerede bulundu?

  3. Çorap neden uçtu?

Uyku Vakti

Saat geç olmuştu. Kardeşim esniyordu. Babam ona bir masal okudu. Masal bitmeden kardeşim uyudu. Babam ışığı yavaşça kapattı.

18 kelime

Sorular

  1. Kardeşe kim masal okudu?

  2. Kardeş neden esniyordu?

  3. Kardeş ne zaman uyudu?

Göldeki Ördekler

Dedemle göle gittik. Küçük bir kayığa bindik. Dedem kürek çekti, ben suya baktım. Suda yüzen ördekler gördüm. Ördeklere ekmek vermedik, çünkü dedem ekmeğin onlara iyi gelmediğini söyledi.

27 kelime

Sorular

  1. Nereye gittiler?

  2. Kürek kim çekti?

  3. Ördeklere neden ekmek vermediler?

Resim Hediyesi

Elif, arkadaşı Ece için bir resim çizdi. Resimde iki kız el ele tutuşuyordu. Resmi renkli bir kâğıda sardı. Ece hediyesini açınca çok sevindi. Resmi odasının duvarına astı.

27 kelime

Sorular

  1. Elif ne hazırladı?

  2. Ece resmi nereye astı?

  3. Resimde neden iki kız var?

Kısa cevap

1. sınıfta okuduğunu anlama nasıl çalışılır?

Birinci sınıfta okuduğunu anlama, okumaya geçen çocuğun kısa bir metni okuduktan sonra kim, ne, nerede gibi basit sorulara metinden cevap bulmasıyla başlar. Metin dört beş kısa cümle olmalı ve tanıdık bir olayı anlatmalı. Yıl ilerledikçe «neden» soruları eklenir: cevabı metinde yazar ama soru, iki şeyi birbirine bağlamayı ister (ayakkabılar ıslandı çünkü yağmur yağdı). Metni önce birlikte dinlemek, kelimeleri çözmekle uğraşan çocuğun soruları düşünebilmesini sağlar.

  • Birinci sınıfta anlama soruları çoğunlukla metinde açıkça yazanı sorar.
  • Okumaya yeni geçen çocuk enerjisinin çoğunu kelimeleri çözmeye harcar; kısa metin anlamaya yer bırakır.
  • Metni dinleyerek anlamak, çocuğun okuma becerisinden bağımsız olarak dil anlamasını çalıştırır.
  • Cevabı metinde parmakla göstermek, birinci sınıfta anlamayı kontrol etmenin kolay bir yoludur.

Bilmeniz gerekenler: 1. sınıf okuduğunu anlama

Bu metinler birinci sınıfın ikinci yarısı için yazıldı: bütün harfler öğrenilmiş, çocuk kısa cümleleri okuyabiliyor. Her metin dört beş cümledir ve tek bir küçük olayı anlatır. İlk sorular metinde açıkça yazanı sorar; son soru bir «neden» sorusudur ve cevabı yine metindedir, yalnızca iki cümleyi birleştirmek gerekir.

Okumaya yeni geçen çocuk gücünün büyük kısmını kelimeleri çözmeye harcar. Bu yüzden önce metni birlikte dinleyin, sonra çocuk okusun, sorular en sona kalsın. Daha da yeni okuyanlar için ilk ses gruplarıyla yazılmış 1. sınıf okuma metinleri daha uygundur. Kronometre için çocuk metni sesli okur, siz başlatıp bitince durdurursunuz; sayfa metindeki bütün kelimeleri süreye böler ve dakikada okunan kelimeyi gösterir. Dakikada doğru okunan kelimeyi bulmak isterseniz okurken yanlış okunan kelimeleri sayın ve toplamdan çıkarın. Türkçe için bu sayfada bir hedef sayı vermiyoruz: güvenilir bir kaynağa dayandıramadığımız bir eşik yerine çocuğu kendi önceki okumasıyla, aynı metni birkaç gün arayla okuyarak karşılaştırın.

Sorulara cevap verirken çocuk cevabı metinde parmağıyla göstersin. Bu küçük alışkanlık, ileride uzun metinlerde bilgiyi bulmanın temelidir. Okuma ile yazmayı birlikte çalışmak için 1. sınıf dikte sayfasındaki kısa cümleler bu metinlerle aynı düzeydedir.

Etkinlikler: 1. sınıf okuduğunu anlama

  • Parmağınla göster

    Her sorudan sonra «Bunu nerede okudun?» diye sorun. Çocuk cevabı veren cümleyi parmağıyla göstersin ve sesli okusun. Doğru cevap verdiyse bile bu adımı atlamayın; amacı tahmin değil, metinden bulmak.

  • Canlandırma

    Metni okuduktan sonra birlikte canlandırın: siz babasınız, çocuk uykulu kardeş; ya da çocuk tavşan, siz kirpi. Olayları canlandırmak, sıralarını ve nedenlerini akılda tutmayı kolaylaştırır.

  • Ya sen olsaydın?

    Okuduktan sonra çocuğa sorun: «Senin çorabın uçsaydı ne yapardın?» Kendi deneyimiyle metni bağlamak hem konuşma dilini hem anlamayı geliştirir; bunun doğru ya da yanlış cevabı yok.

Sık sorulan sorular

1. sınıfta okuduğunu anlama ne zaman başlar?

Aslında okumadan önce başlar: çocuğa kitap okuyup sorular sormak, dinlediğini anlamayı çalıştırır. Kendi okuduğu metinle anlama çalışması, çocuk kısa cümleleri okuyabildiğinde, genellikle yılın ikinci yarısında başlar.

Çocuğum okuyor ama sorulara cevap veremiyor, neden?

Birinci sınıfta bu sık görülür: kelimeleri çözmek o kadar emek ister ki çocuk okuduğunu aklında tutamaz. Metni bir kez dinlemesi ya da aynı metni iki üç kez okuması genellikle yardım eder. Dinlediğinde de cevap veremiyorsa soruları birlikte, cümleyi göstererek çalışın.

Kaç soru sormalıyım?

Birinci sınıfta kısa bir metin için iki üç soru yeterlidir. Çok soru, okumayı bir sınava çevirir. Bu sayfadaki her metinde üç soru var: ikisi metinde açıkça yazanı, biri nedeni soruyor.

Metni sesli mi okumalı?

Evet, birinci sınıfta sesli okumak önemlidir: hem çocuk kendi sesini duyar hem de siz nerede takıldığını görürsünüz. Sesli okuma yorucuysa cümleleri sırayla okuyabilirsiniz.

Çalışmaya devam edin

Kaynaklar

  1. Gough PB, Tunmer WE (1986). Decoding, reading, and reading disability. Remedial Spec Educ, 7(1), 6-10.
  2. Cheatham JP, Allor JH (2012). The influence of decodability in early reading text on reading achievement: a review of the evidence. Read Writ, 25(9), 2223-2246.